Vanaf de middeleeuwen tot in de twintigste eeuw werden documenten geschreven met ijzergallusinkt. Deze zure inkt met een overmaat aan ijzerbestanddelen vreet zich als het ware door de papiervezels heen. Door een chemische reactie in de inkt en oxidatie, breken de papiervezels steeds verder af en ontstaat er een diepe verkleuring van de inkt. De geschreven letters vallen letterlijk uit het papier en er komen gaten in de documenten op de plekken waar de inkt heeft gezeten.
Inktvraat behandelen
Om de restaurator op gedetailleerd niveau te helpen bij de beslissing over de vraag of en hoe je documenten tegen inktvraat moet behandelen heeft de werkgroep GezOnd twee aanvullende modellen voor inktvraatbehandeling ontwikkeld. Het ene is een steekproefprotocol (PDF) dat via de UPAA-steekproefmethode de omvang van inktvraat in het archief bepaalt. Het andere is een beslissingsmodel (PDF) om op het niveau van het individuele document te bepalen wanneer over te gaan tot inktvraatbehandeling.
Inktvraat steekproefprotocol
Met behulp van de steekproefprotocol kan een schatting worden gemaakt van het aantal te behandelen bladen en een procentuele verdeling van de verschillende typen behandelingen. Met deze informatie kan een begroting voor de inktvraatbehandeling wordt onderbouwd.
Het uitgangspunt is dat een archief bestaat uit bladen papier, al of niet gebonden, en dat inktvraatbehandeling losbladig gebeurt. Per type behandeling en per blad kan bij een gespecialiseerd bedrijf een offerte worden opgevraagd.
Inktvraat beslissingsmodel
Het beslissingsmodel inktvraatbehandeling is bedoeld als handreiking voor de restaurator die wil weten wat de mogelijkheden zijn voor consolidering van individuele documenten. Naast het algemene conserveringsmodel, bedoeld om de verschillende waarden van een archief en de keuzes met de risico’s van behandeling inzichtelijk te maken, kan met dit beslissingsmodel de daadwerkelijke keuzes van behandeling worden afgewogen. Hierbij spelen de vorm van het object, conditie van het papier, aanwezigheid van watergevoelige media, acceptatie van verlies van waarden en de mogelijkheden van plaatselijke versteviging een rol. De beslissingsmodellen zijn gebaseerd op beschikbare behandelingsmethoden en technieken. Het model gaat uit van behandelingsrisico’s, niet van de risico’s die de inktvraat op zich vormt.
Meer weten?
Op de Iron Gall Ink Website vindt u uitgebreide informatie over inktvraat.