Ontzuring
Massaontzuring wordt al een aantal jaren gezien als een van de methoden om het verval van het papier tegen te gaan. Massaontzuring kan een rol spelen bij het behoud van het origineel. Daarbij moet worden aangetekend dat de kwaliteit van het papier door de chemische behandeling niet verbetert. Het verval wordt slechts vertraagd.
Voor- en nadelen
Massaontzuring heeft voor- en nadelen. Lang niet al het papier uit de periode 1840-1950 heeft baat bij een behandeling, ofwel omdat de kwaliteit nog niet zodanig is verslechterd dat behandeling nodig is, of omdat het al in een dermate slechte staat is dat ontzuring niet meer helpt. Daarnaast bestaat het risico van (onherstelbare) beschadiging van boeken en documenten. In het kader van Metamorfoze wordt daarom terughoudend omgegaan met massaontzuring.
Bookkeeper-methode
Van de verschillende technieken die door de jaren heen zijn beproefd, wordt de Amerikaanse Bookkeeper-methode momenteel als een van de meer gangbare en betrouwbare methodes beschouwd. De afgelopen jaren heeft de KB een aantal ontzuringsopdrachten laten uitvoeren door de firma Archimascon, waarbij in totaal ongeveer zesduizend boeken zijn ontzuurd. Archimascon maakt gebruik van de Bookkeeper-methode. De resultaten van deze behandelingen zijn beschreven in twee rapporten. Het eerste rapport verscheen in augustus 1999 als nr. 6 in de reeks Metamorfoze-publicaties onder de titel Massaontzuring van boeken uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek. Het tweede rapport is begin 2001 verschenen onder de titel Massaontzuring in de Koninklijke Bibliotheek. De resultaten zijn positief, hoewel het nauwkeurig volgen van de uitvoering noodzakelijk blijft om de gewenste kwaliteit te garanderen. Ook de komende jaren zal op beperkte schaal worden doorgegaan met het ontzuren van papier.
Aanpak ontzuring
Op basis van fysieke kenmerken en een snelle chemische analyse worden die boeken geselecteerd die optimaal profiteren van een behandelingen. Bij de collecties wordt in overleg met de collectiebeheerders een keuze gemaakt. Bij de keuze en de daaropvolgende behandeling wordt de uiterste zorgvuldigheid betracht. Het betreft hier immers uniek materiaal, waarbij zo veel mogelijk risico's moeten worden vermeden. De verantwoordelijkheid voor de keuze voor behandeling ligt bij de betrokken instelling. Het Bureau Metamorfoze en de natuurwetenschappelijke onderzoekers van de KB zorgen hierbij voor een nauwgezette begeleiding van het gehele traject en onderzoeken de resultaten van de behandeling.