Symposium: Veilig Verpakt

Op het symposium krijg je alles te horen over de bijzonderheden van het verpakken en maak je kennis met de fijne kneepjes van het vak. Verschillende sprekers gaan in op welke soorten verpakkingen er allemaal zijn. Je komt te weten welke materialen je kunt gebruiken en hoe je er op een creatieve manier zelf mee aan de slag kunt. Is verpakken voor een archief anders dan voor een bibliotheek of museum? En welke invloed heeft het klimaat op de verpakking? Op 16 juni vertellen we je er alles over.

We presenteren op die dag de nieuwe publicatie Veilig Verpakt, handboek verpakken voor het behoud van archieven en collecties. Het nieuwe handboek krijg je mee naar huis.

Programma

• 14.45 - 17.00 uur: Workshops
• 17.00 - 18.00 uur: Borrel

Hieronder zie je welke workshops er gegeven worden. Daar staat ook meer informatie over de presentaties en de sprekers.  

Workshops:

• Het maken van bijzondere/handige verpakkingen en hulpmiddelen. Voorbeelden uit het handboek worden getoond en gedemonstreerd met gereedschappen en hulpmiddelen. Door Alexandra Nederlof (NA), Edith Greuter (Erfgoed Leiden) en Ilse van der Reijden (NA).
• Het bergen van charters. Perkamenten charters behoren doorgaans tot de oudste documenten in een archiefinstelling. In de loop der tijd hebben conserveringsmedewerkers allerhande creatieve bergingen bedacht om de charters toegankelijk te maken voor onderzoekers. De uitkomst is een diversiteit aan bergingsmethoden, alle met voor- en nadelen. Deze workshop geeft inzicht in de factoren, overwegingen en mogelijkheden die een rol kunnen spelen bij het verpakken van chartercollecties. Door Jochem Kamps (Stadsarchief Amsterdam) en Marieke Kraan (Het Utrechts Archief).
• Voorbeelden van verpakkingen. Je krijgt verschillende voorbeelden van praktische en speciale verpakkingen te zien. Door Gabrielle Beentjes (NA) en Maaike Heemskerk (Gemeente Rotterdam).
• Boekverpakken bij de KB als voorbereiding op de verhuizing. Voor de verhuizing van het magazijn van de KB moeten er duizenden boeken, kranten en tijdschriften die te kwetsbaar zijn om te hanteren, verpakt worden in dozen. Je krijgt een kijkje in de keuken in het magazijn bij de dozenmachine. Door Nicole van der Sterren (KB).

Gabriëlle Beentjes

Senior conserveringsadviseur Nationaal Archief

Verpakken - #hoedan?

Een symposium over verpakken. Maar wat is een verpakking eigenlijk? Wanneer is iets een verpakking? En waarom? En waar moet zo’n verpakking dan aan voldoen om een goede verpakking te zijn? Gabriëlle neemt je mee in de achterliggende overwegingen die een rol spelen bij het bedenken, maken, toepassen en gebruiken van een verpakking.

Gabriëlle Beentjes werkt sinds 2008 bij het Nationaal Archief, eerst als coördinator van het restauratie atelier, later als (senior) conserveringsadviseur. Voordat ze bij het Nationaal Archief kwam werkte ze bij verschillende archiefinstellingen. Begonnen als papierrestaurator heeft ze haar kennis en ervaring in de loop der jaren verbreed naar het bewaren en behouden van papieren collecties in het algemeen. In 2014 rondde ze een Master of Research Heritage Science af bij het University College of London, met een thesis over de effectiviteit van digitale kopieën van archiefmateriaal. Als conserveringsadviseur houdt Gabriëlle zich vooral bezig met zaken die met preventieve conservering te maken hebben, waar, naast bewaaromstandigheden en hanteren, verpakking een belangrijk onderdeel van is. 

Maaike Heemskerk

Restaurator Stadsarchief Rotterdam

Een creatieve verpakking, hoe verzin je dat?

Stadsarchief Rotterdam is een organisatie met een traditie in het zelf maken van verpakkingen als ook het ontwikkelen van praktische oplossingen. Aan de hand van verschillende Rotterdamse oplossingen wordt het verhaal verteld hoe je een creatieve oplossing ontwikkeld die past binnen de mogelijkheden van een organisatie. Een proces dat steeds begint met dezelfde vraag; wat is of wat zijn de doelen? En omdat doelen als ook inzichten door de jaren heen veranderen heeft dit invloed op bestaande en te ontwikkelen verpakkingen. Zo zijn sommige oplossingen heel duurzaam en andere blijken een tijdelijk waarde te hebben. 

Maaike Heemskerk werkt al meer dan 20 jaar in het erfgoed veld, van particulieren bedrijven tot verschillende overheidsinstellingen. Op dit moment werkt ze als restaurator bij het Stadsarchief Rotterdam; een organisatie met een traditie in het ontwikkelen van creatieve verpakkingen. Haar presentatie gaat in op deze traditie. 

Robien van Gulik & Edith Greuter

Eigenaar Rolik Erfgoedbehoud & Boek en Papierrestaurator Erfgoed Leiden en Omstreken

Wie de verpakking past….

Veilig verpakt in musea, archieven en bibliotheken. In deze presentatie komen de verschillen, maar misschien nog wel meer, de overeenkomsten in verpakken van papieren collecties in musea, archieven en bibliotheken.

Naast een periode van twee jaar bij Museum Het Catharijneconvent als papierrestaurator en een periode van een jaar als Hoofd Materieel Beheer bij het Stadsarchief Rotterdam was Robien van Gulik tussen 1985 en 2024 werkzaam in het Haarlemse Teylers Museum, eerst als papierrestaurator en later als hoofd papierrestauratie en projectleider kunstverzamelingen. Haar opleiding volgde zij tussen 1980 en 1985 aan de toenmalige Opleiding Restauratoren in Amsterdam. Na haar pensionering is zij voor zichzelf begonnen als adviseur en projectleider op conserveringsgebied en trainer collectiehulpverlening.

Edith Greuter is sinds 2009 boek- en papierrestaurator bij Erfgoed Leiden en Omstreken. Na haar opleiding Museologie (beheer en behoud) aan de Reinwardt Academie heeft zij de tweejarige avondopleiding handboekbinden bij het Grafisch Media Instituut en de tweejarige avondopleiding Boekrestauratie bij het ICN gevolgd. Vanaf 2003 was zij werkzaam als restaurator bij eerst Hoogduin Papierrestauratoren en vanaf 2006 bij het Nationaal Archief.  

Hilde Schalkx

Papierrestaurator en directeur Hoogduin Papierrestauratoren

Schipperen met Melinex en Zaans bord: verpakkingen in de Handschriftencollectie van het Scheepvaartmuseum Amsterdam

Het afgelopen jaar is gewerkt aan de digitalisering van de Handschriftencollectie 1452-1970 van Het Scheepvaartmuseum Amsterdam. Deze rijke collectie omvat ruim 50 strekkende meter aan scheepsjournalen, reisverslagen en andere documenten met betrekking tot de scheepvaart. Tijdens de voorbereidingen bleek al gauw dat er in het verleden veel zorg is besteed aan de verpakking van een deel van deze collectie. In deze presentatie worden de verpakkingen die destijds zijn gekozen onder de loep genomen en wordt aan de hand van voorbeelden besproken welke keuzes er nu zijn gemaakt en waarom.

Hilde Schalkx (1981) studeerde in 2009 af als papierrestaurator aan het Instituut Collectie Nederland (nu Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). In 2010 behaalde ze haar masterdiploma Conservering en Restauratie van Cultureel Erfgoed aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 2011 werkt ze bij Hoogduin Papierrestauratoren, een particulier restauratieatelier in Delft gespecialiseerd in de voorbereiding van archieven en andere papieren collecties op digitalisering. Hier werkte ze in de loop der jaren mee aan tientallen Metamorfoze-projecten. Sinds 2020 heeft Hilde de functie van (mede-)directeur. 

Jochem Kamps, Marieke Kraan & Lieve Meulenbeld

Restaurator Stadsarchief Amsterdam & Vakspecialist papier Het Utrechts Archief 

Het verpakken van charters

Perkamenten charters behoren doorgaans tot de oudste documenten in een archiefinstelling. In de loop der tijd hebben conserveringsmedewerkers allerhande creatieve bergingen verzonnen om de charters toegankelijk te maken voor onderzoekers. De uitkomst is een diversiteit aan bergingsmethoden, alle met voor- en nadelen. Deze workshop geeft inzicht in de factoren, overwegingen en mogelijkheden die een rol kunnen spelen bij het verpakken van chartercollecties.

Jochem Kamps studeert in 2001 af als papierrestaurator aan het Instituut Collectie Nederland. Hij start een atelier en werkt voor musea, kunsthandel, en particulieren. Vanaf 2011 is hij restaurator bij het Stadsarchief Amsterdam. 

Marieke Kraan studeerde in 1995 af als boek- en papierrestaurator aan het Instituut Collectie Nederland in Amsterdam. Sinds 2001 is zij werkzaam als zelfstandig papierrestaurator bij KOP Papierrestauratie in Elst (Gld) en sinds 2017 ook als senior papierrestaurator bij Het Utrechts Archief.  Marieke werkt voor een breed palet aan opdrachtgevers, waaronder musea, particulieren en kunsthandel.

Lieve Meulenbeld studeert in 2022 af als boek- en papierrestaurator aan de Universiteit van Amsterdam en is sindsdien werkzaam bij het Nationaal Archief. 
 

Bart Ankersmit

Senior onderzoeker Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 

De relatie tussen het klimaat en het object, het effect van verpakken, transport van lucht en hoe dit tot een besparing kan leiden.              

Bart Ankersmit begon in 1996 bij het Centraal Laboratorium voor Onderzoek van Objecten van Kunst en Wetenschap (tegenwoordig onderdeel van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Hij startte met het behoud van metalen objecten. Later verschoof zijn interesse steeds meer richting risicomanagement voor collecties. De afgelopen jaren heeft hij zich sterk ingezet voor het verder ontwikkelen en delen van kennis over risicomanagement. Daarbij richtte hij zich vooral op risico’s die samenhangen met het binnenklimaat. In 2017 publiceerde hij Managing Indoor Climate Risks, waarin hij een beslismodel in 9 stappen introduceert. Daarnaast gaf hij meerdere succesvolle workshops, zowel in Nederland als internationaal, over klimaatbeheer in musea. Als museumklimaatadviseur houdt Bart zich bezig met duurzame oplossingen voor musea. Zijn recente onderzoeken gaan onder andere over de ideale verhouding tussen ventilatie en recirculatie in museumzalen en het analyseren van het energieverbruik van HVAC-installaties.